Dit gaat over emotie en commitment, je moet mensen goed kunnen begrijpen
Gert-Jan Veenstra is Praktijkondersteuner Huisarts Geestelijke Gezondheidszorg (POH-GGZ) in Gezondheidscentrum De Hertog in Franeker. Gert-Jan is een geboren Noord-Hollander, en verhuisde in 2001 voor de liefde naar Fryslân. Hij werkt nu al zo’n 13 jaar als POH-GGZ en merkte meteen dat patiënten het fijn vinden als ze hun moedertaal kunnen spreken. Daarom heeft hij zich het (Stads)fries helemaal eigen gemaakt en probeert hij daar waar dat kan en nodig is over te schakelen naar het Fries. ‘Ik vind dat je dat aan mensen verplicht bent in een hulpverlenend vak als dit. Dit gaat over emotie en commitment, je moet mensen goed kunnen begrijpen’, aldus Gert-Jan.
Gert-Jan: ‘We hebben eerst altijd een inventariserend gesprek, waarbij het erg belangrijk is dat mensen zich op hun gemak voelen en zich vrij voelen om te vertellen waar ze mee zitten. Soms loopt iemand vast of zie je iemand breken en dan op het Fries terugvallen, met woorden als “Ik wol net kleie” of “It giet net sa goed”. Dan zeg ik: “Praat lekker Frysk, dat mei gerust, ik ferstean it wol” en dan zie je ze ontspannen. Je gevoelens uiten doe je gewoon het beste in je moedertaal.’
Friezen komen eerder to the point
Gert-Jan merkt wel verschil tussen Nederlands- en Friessprekende patiënten. ‘De Friese taal kent minder woorden. Dat kun je zien als een gebrek, maar aan de andere kant merk ik ook dat Friezen juist minder woorden nodig hebben om zich te uiten. In het Nederlands worden er vaak veel woorden gebruikt om te zeggen wat je denkt of voelt, er is dan eigenlijk veel afleiding. Bij de Friezen hoor je geen onnodige franje, zij hebben minder woorden nodig om duidelijk te maken wat er is, komen eerder to the point. In het begin vond ik dat lastig, maar na al die jaren weet ik vaak snel wat er aan de hand is. Zinnen als: “It liif wol net, it giet gewoan net”, duiden vaak op overbelasting of spanning en daar kun je op doorvragen.’
Soms, als iemand heel kwetsbaar is en niet uit zijn woorden kan komen, of als Gert-Jan het Fries niet goed begrijpt, wil een grapje ook nog wel eens helpen. ‘Dan zeg ik: “Je hebt wel met een Hollander te maken hoor, ik heb iets meer tekst nodig, vertel eens, waar doet het precies zeer”, dan is het ijs snel gebroken.’
Normaliseren van verdriet
Zijn belangrijkste taak als praktijkondersteuner vindt Gert-Jan het geruststellen, en daarbij het normaliseren van verdriet, gedrag en pijn: schaam je niet, het is niet raar wat je voelt.
‘Ik verbaas me elke keer weer, dat mensen je niet kennen en in een paar tellen hun ziel aan je blootleggen. Wat knap dat je dat durft, die commitment, daar ben ik elke keer weer heel dankbaar voor. En als dat dan ook nog in hun memmetaal is, dan is dat een teken dat ze zich vertrouwd bij je voelen, dat vind ik een hele eer.’
Troch: Wynanda Brander
